Dossier 2 Bergingen Challenge
De Bergingen Challenge is de derde challenge van het Innovatielab Zuidwest. Na de Binnentuinen Challenge en Challenge Buurt Maken richt deze challenge zich op een van de meest voorkomende maar minst onderzochte typologieën van Den Haag Zuidwest: de halfverdiepte bergingen onder de portiekflats.
Scroll naar beneden om resultaten te downloaden!
Dossier 1 bracht de opgave in beeld.
De bergingen bleken veel meer dan opslag: samen vormen ze een omvangrijke verborgen onderlaag met kansen voor klimaatadaptatie, ontmoeting, sociale veiligheid, wonen, mobiliteit en collectieve voorzieningen. Tegelijkertijd werd duidelijk dat 'de berging' niet bestaat. Gebouwen, bewoners, technische condities en renovatiemomenten verschillen sterk.
Dossier 2 maakt daarom de stap van verkenning naar handelingsperspectief.
JADE Architecten ontwikkelde een kader om opgaven, waarden en interventies af te wegen. El Kantoor vertrekt vanuit bewoners, dagelijks gebruik en eigenaarschap. Unknown Architects laat met een ruimtelijk-architectonische staalkaart zien welke ingrepen mogelijk zijn, van kleine verbeteringen tot grotere transformaties. Samen vormen deze drie perspectieven een gereedschapskist: weten wat je hebt, bepalen wat een plek nodig heeft, scenario's onderzoeken en afwegen en kansrijke oplossingen vervolgens in de praktijk testen. Dit dossier is daarmee geen eindbeeld, maar een basis voor de volgende fase: testen, toepassen en opschalen.
De opgave verdiept een verborgen onderlaag
Een omvangrijke ruimtelijke voorraad
In Den Haag Zuidwest is meer dan 325.000 m² aan bergingen aanwezig. Niet al deze ruimte kan of hoeft te veranderen, maar de schaal maakt duidelijk dat de onderlaag ook op wijk- en gebiedsniveau relevant is. Wanneer een ingreep bij één gebouw werkt, kan hetzelfde principe mogelijk bij vergelijkbare typologieën worden toegepast.
De berging bestaat niet
Achter de herkenbare portiekflat schuilt grote variatie. Bergingen verschillen in oppervlakte, vrije hoogte, daglicht, toegang, constructie en relatie met straat, binnentuin en woning. Ook renovatiestatus en toekomstperspectief verschillen. De opgave vraagt daarom om maatwerk én om een systematiek waarmee succesvolle principes kunnen worden herhaald.
Waarom halfverdiept?
De ligging van de bergingen komt voort uit de ontstaansgeschiedenis van Zuidwest. Straten en openbare ruimte werden opgehoogd, terwijl gebouwen grotendeels op het oorspronkelijke polderniveau kwamen te staan. Daardoor liggen de bergingen half verdiept en de beganegrondwoningen boven maaiveld. Die historische logica bepaalt nog steeds toegankelijkheid, waterproblematiek en de relatie met de binnentuin
Constructie als vertrekpunt
Veel wanden in de onderlaag maken deel uit van de draagstructuur. Transformatie begint daarom met inzicht in constructie, vrije hoogte, leidingen, vocht en mogelijke gevelopeningen. Deze technische werkelijkheid is geen toets achteraf, maar een uitgangspunt voor het ontwerp.
De berging is geen lege ruimte
Bergingen horen bij woningen en zijn onderdeel van het dagelijks leven. Transformatie raakt dus direct aan bewoners en gebruik. Wanneer individuele opslag compacter wordt georganiseerd of collectief wordt gemaakt, zijn goede alternatieven, beheer en bewonersbetrokkenheid essentieel.
Van probleem naar koppelkans
Juist bestaande problemen kunnen aanleiding zijn om meerdere opgaven te verbinden: wateroverlast aan klimaatadaptatie, donkere gangen aan daglicht en sociale veiligheid, ontoegankelijke woningen aan een betere relatie met de binnentuin. De kunst is per locatie te bepalen welke koppelkansen werkelijk relevant zijn.
Van analyse naar drie samen-hangende strategieën
De drie ontwerpteams benaderen dezelfde opgave vanuit verschillende vragen. Samen vormen ze een logische route van analyse naar uitvoering.
1. Waar en wanneer? JADE Architecten
Welke gebouwen zijn kansrijk, welke opgaven spelen er en welke waarden en interventies passen daarbij? Het afwegingskader helpt keuzes expliciet te maken voordat een ontwerp wordt vastgelegd.
2.Voor wie en waarom? El Kantoor
Wat betekent de berging voor bewoners? Wat moet privé blijven en wat kan collectief worden? De maquette en het palet aan functies maken scenario's tastbaar en bespreekbaar.
3. Hoe kan het ruimtelijk en technisch? Unknown Architects
Welke ingrepen zijn mogelijk binnen draagstructuur, hoogte, waterhuishouding en ontsluiting? De staalkaart loopt van kleine verbeteringen tot woninguitbreiding, uitdiepen en optoppen.
Drie onderzoeken, één aanpak
De drie ontwerpteams leveren samen één werkwijze. Data brengt de voorraad in beeld, bewoners en professionals definiëren de opgave, de staalkaart levert mogelijke interventies, scenario's worden integraal afgewogen en kansrijke combinaties worden getest.
Niet één blauwdruk, wel een herhaalbare methode
De schaalbaarheid zit niet in overal hetzelfde ontwerp toepassen, maar in het herhalen van dezelfde zorgvuldige manier van kijken, kiezen, testen en leren.
Van onderzoek naar ervaring
Op 17 september vormde het Bergingen Festival de afsluiting van de challenge JADE presenteerde 'Een berg ruimte', Unknown Architects de ruimtelijke staalkaart en El Kantoor de bewoners- en gebruiksbenadering.
